130. rođendan Oskara Kokoške!

Leo je dobio Oskara, kosmos je stao i sad svi mirno možemo da proslavimo rođendan jednog Oskara čije je ime vredno pomena (pored Oskara Vajlda i Oskara Daviča). Njegovi radovi, koje su nacionalsocijalisti proglasili primerima degenerične umetnosti, nalaze se danas u najpoznatijim svetskim muzejima i kolekcijama, a uz Gustava Klimta i Egona Silea, jedan od najpoznatijih austrijskih slikara 20.veka. Ekspresionista češkog porekla. Slikar, grafičar, pesnik. Danas je 130. rođendan Oskara Kokoške.

Oskar Kokoška
Oskar Kokoška


Pod uticajem bečkog jugendstila, naročito Gustava Klimta, stvarao je uglavnom litografije u boji, a takođe i ilustracije za sopstvene tekstove. 1910. godine. Oskar Kokoška nastanio se privremeno u Berlinu i uspostavio kontakte sa ekspresionističkim umetnicima kao što su Nolde,Pehštajn i Kirhner koji su imali ključnog uticaja na njegov način slikanja ,pre svega na odnos prema obliku i boji. Tokom Prvog svetskog rata doživeo je tešku povredu glave. Sledećih godina nastali su ekspresionistički radovi koji su podsećali na radove Edvarda Munka i Emila Noldea, pretežno litografije, kao i njegovi prvi prikazi gradova (Drezden, Nojštat I, 1919). Godine 1933. prokažen je degeneričnim umetnikom, pa je u znak protesta stvorio 1937. godine Autoportret degeneričnog umetnika. Pored toga Kokoška je slikao i slike mitološkog i alegorijskog sadržaja (triptih Saga o Prometeju, 1950). Stvarao je i scenografije (za Čarobnu frulu, 1955) i napisao više ekspresionističkih drama.

Selfportrait of degeneric artist
Selfportrait of degeneric artist

Njegova čuvena slika Crveno jaje je satira na Minhenski sporazum iz 1938. godine, kojim su Velika Britanija i Francuska, da bi umirile Hitlerove apetite i ratne namere, ustupile Nemačkoj deo savezničke Čehoslovačke, takozvanu Sudetsku oblast, naseljenu većinom Nemcima.

Na slici Crveno jaje su alegorijski prikazani svi ključni akteri ovog istorijskog događaja. Oko stola za večeru, prepoznatljive su figure i simboličke predstave svetskih lidera koji skreću pažnju sa tanjira na kojem je slomljeno krvavo crveno jaje.
Na slici Crveno jaje su alegorijski prikazani svi ključni akteri ovog istorijskog događaja. Oko stola za večeru, prepoznatljive su figure i simboličke predstave svetskih lidera koji skreću pažnju sa tanjira na kojem je slomljeno krvavo crveno jaje.

Najveći oblik na slici je masivna figura Benita Musolinija u desnom delu slike, koji je predstavljen sa velikom oteklom glavom. Adolf Hitler je prikazan u levom delu slike i nosi kapu nalik na šiljatu kapu klovna. Njegova usta kao da su širom otvorena u šoku, zbog onoga što se upravo desilo, u trenucima koji prethodi događaju – njihova obilna večera, pečena kokoška koja je iskočila iz tanjira. Na ovoj zabavi, kokoška, zajedno sa nožem u leđima je metafora za Čehoslovačku i njene izbeglice u izgnanstvu. Ona je leteće predjelo, ali je na svom mestu ostavila jadan ostatak sebe, slomljeno crveno jaje. Oko stola su lav koji simbolički predstavlja Veliku Britaniju i mačak koji simbolički predstavlja Francusku. Bolnoj sceni je dodat grad Prag koji gori u pozadini.

Oko 230, uglavnom crno-belih fotografija koje su za muzej Leopold u Beču iz pomenute kolekcije odabrali kustosi Tobijas Nater, Franc Smola, Patrik Verkner i Bernardet Rajnhold, premotavaju rolnu biografskog filma Oskara Kokoške hronološki; vidimo ga kao dečaka razbarušene kose, obučenog u kratke pantalonice, kao đaka škole primenjene umetnosti koji je dizajnirao razglednice za čuvenu Bečku radionicu, kao vojnika austrougarske monarhije u kapetanskoj uniformi carskog petnaestog dragonskog puka, kao slikara u češkom, engleskom, švajcarskom i američkom egzilu, ali i kao čoveka koji radi publiciteta u poznim godinama pozira u kostimu čarobnjaka i – na užas pokojeg likovnog kritičara – kako za sina osnivača najtiražnijeg nemačkog tabloida “Bild” oslikava uskršnja jaja.

Oskar Kokoška i Konrad Adenauer, ispred Adenauerovog portreta
Oskar Kokoška i Konrad Adenauer, ispred Adenauerovog portreta

Kokoška je razvio svoj sopstveni ekspresionistički stil sa dramatično nervoznim načinom slikanja i skoro baroknom dinamikom oblika i boja. Značajan sastavni deo njegovog stvaralaštva jesu portreti, čija psihološka izražajnost svedoči o sposobnosti dubokog uživljavanja.

Srećan ti rođendan, Oskare!

Advertisements

2 Comments Add yours

Šta ti kažeš na sve ovo?

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s